Pozisyonlar ve kazazede taşıma

İlk yardım pozisyonları

Kazazedeye durumuna uygun pozisyon vermek hem hayati fonksiyonları korur hem de yaralanmanın ağırlaşmasını önler. Kazazede çoğunlukla bu pozisyonlarda taşınır.

Koma pozisyonu nasıl verilir?

1. Kazazedenin yanına diz çökülür; gözlüğü ve ceplerindeki sert eşyalar çıkarılır.
2. İlk yardımcıya yakın olan kol, dirsekten bükülerek yukarı doğru yerleştirilir.
3. Diğer kol göğsün üzerinden geçirilerek elinin sırtı kazazedenin yanağına konur ve orada tutulur.
4. Uzak taraftaki diz bükülür; omuzdan ve dizden kavranarak kazazede ilk yardımcıya doğru yan çevrilir.
5. Üstte kalan bacak kalça ve dizden bükülü bırakılır; baş geriye itilerek hava yolu açık tutulur ve solunum düzenli aralıklarla kontrol edilir.

Baş-boyun-gövde ekseni

Kazada yaralanan her kişide omurga yaralanması olabileceği düşünülür. Baş, boyun ve gövde bir bütün olarak, aynı hizada hareket ettirilir. Yaralıyı yalnızca baştan ya da ayaklardan çekmek omurgayı bükerek omuriliğe zarar verebilir ve felce yol açabilir.

Yaralının araçtan çıkarılması

Araçtan çıkarma sırasında en çok dikkat edilecek nokta, yaralıda yeni bir yaralanma oluşmamasıdır.

1. Önce güvenlik: Motor durdurulur, kontak kapatılır, el freni çekilir ve araç sabitlenir; aracın yanma veya devrilme tehlikesi kontrol edilir. Araç sallanıyor ve devrilme tehlikesi varsa yaralı, araç sabit hâle getirildikten sonra çıkarılır.
2. Olay yerinde tehlike yoksa yaralı aceleyle çıkarılmaz; araç içinde ilk yardım yapılarak sağlık ekibi beklenir.
3. Boyun yaralanması şüphesi varsa yaralı, boynuna boyunluk takıldıktan sonra baş-boyun-gövde ekseni korunarak çıkarılır.
4. Yangın, patlama gibi hayatı tehdit eden bir tehlike varsa ve beklemek mümkün değilse Rentek manevrası uygulanır.

Rentek manevrası

Yaralıyı omuriliğine zarar vermeden araçtan hızla çıkarmak için kullanılan tekniktir. Önce yaralının ayaklarının pedallara sıkışmadığından emin olunur ve emniyet kemeri çözülür. İlk yardımcı yaralıya yan taraftan yaklaşır; kollarını yaralının koltuk altlarından geçirerek bir eliyle yaralının kolunu, diğer eliyle çenesini kavrar ve hafif hareketlerle boynu tespit eder. Yaralı, baş-boyun-gövde hizası bozulmadan araçtan dışarı çekilir ve güvenli bir yere yatırılır.

Taşıma yöntemleri ve kurallar

• Sedye, yaralıyı vücut ekseni bozulmadan ve en az sarsıntıyla taşıdığı için imkân varsa her zaman tercih edilir. Omurga kırığı olan yaralı kesinlikle sert bir sedyeyle taşınır. Sedyeyle taşımada yaralının başı gidiş yönünde olur.
• Tek ilk yardımcıyla: Bilinci açık ve yürüyebilen yaralıya omuzdan destek verilerek yürütülür; hafif kişiler kucakta ya da sırtta taşınabilir. Sürükleme yöntemleri (koltuk altından, battaniyeyle) çok kilolu ve iri yapılı kişilerin taşınmasında ve dar, basık, geçişi güç yerlerden çıkarmada kullanılır.
• İki ya da daha fazla ilk yardımcıyla: Bilinci açık yaralılar ellerin kenetlenmesiyle oluşturulan "altın beşik" ya da sandalye yardımıyla taşınabilir; ağır yaralılar birkaç kişiyle ve eksen korunarak kaldırılır.

İlk yardımcının uyması gereken kurallar: Kendisinin ve yaralının güvenliğinden emin olur, kendi sağlığını riske atmaz ve gücünü aşan yükü tek başına kaldırmaz. Yükü kaldırırken dizlerini büker, sırtını düz tutar ve gücü bacak kaslarından alır. Yön değiştirirken ani dönme ve bükülmelerden kaçınır; yaralıyı gereğinden fazla hareket ettirmez.