Yağlama sistemi

Yağlama sisteminin amacı

Motorda birbiri üzerinde çok hızlı hareket eden metal parçalar bulunur. Yağlama sistemi, bu parçaların arasına yağ göndererek doğrudan temas etmelerini önler. Amacı sürtünmeyi azaltarak aşınmayı önlemek ve parçaların ömrünü uzatmaktır. Böylece motor uzun süre ve verimli çalışır. Motor yağının kalitesi ve zamanında değiştirilmesi, motor ömrünü etkileyen en önemli faktördür.

Motor yağının görevleri

• Sürtünmeyi azaltmak: Hareketli parçalar arasında ince bir yağ tabakası (film) oluşturur.
• Aşınmayı önlemek: Sürtünmeye bağlı aşınmayı azaltarak parçaların ömrünü uzatır.
• Temizlemek: Dolaşan yağ, parçalar üzerindeki kurum ve metal tozlarını alıp yağ filtresinde bırakır. Motorda çalışan parçaların temizliğini yağlama sistemi sağlar.
• Soğutmaya yardım etmek: Sıcak parçalardan ısı alarak uzaklaştırır.
• Sızdırmazlığa yardım etmek: Segmanlar ile silindir arasındaki boşluğu doldurarak sızdırmazlığa katkı sağlar.

Yakıt tüketimini artırmak yağın görevi değildir; iyi yağlama sürtünme kayıplarını azalttığı için tüketimi düşürür.

Sistemin parçaları

• Karter: Motorun altındaki yağ haznesidir. Karter contası yırtılırsa yağ dışarı sızar ve motor yağı eksilir.
• Yağ pompası: Karterdeki yağı emerek basınçla yağ kanallarına ve hareketli motor parçalarına gönderir.
• Yağ filtresi: Yağ pompasının bastığı yağı süzer, içindeki metal tozu ve kiri tutar. Motor yağının temizlenmesinde kullanılır. Zamanında değiştirilmezse tıkanır, yağ akışı azalır ve parçalara yeterli yağ ulaşmaz.
• Yağ çubuğu: Karterdeki yağın seviyesini üzerindeki alt ve üst işaretlerle gösterir.
• Yağ müşiri ve yağ göstergesi: Yağ müşiri yağ basıncını algılar ve göstergeye ya da ikaz ışığına iletir.
• Yağ doldurma kapağı: Motorun üst kısmındaki supap (külbütör) kapağı üzerindedir; motor yağı buradan konur. Soğutma suyu radyatör veya genleşme kabından, fren hidroliği ise kendi haznesinden eklenir.

Yağ seviyesi nasıl kontrol edilir?

1. Araç düz zemine park edilir; eğimli zeminde ölçüm yanlış sonuç verir.
2. Motor durdurulur ve yağın kartere inmesi için bir süre beklenir.
3. Yağ çubuğu çıkarılıp temiz bir bezle silinir, yerine tam olarak takılır ve yeniden çıkarılır.
4. Çubuktaki yağ izine bakılır: seviye alt (minimum) ve üst (maksimum) çizgilerin arasında olmalıdır.

Alt çizginin altı yağ eksikliğini, üst çizginin üstü fazla yağı gösterir; ikisi de motora zarar verir. Kontrol sırasında yağın rengine ve motorda yağ kaçağı olup olmadığına da bakılır. Hava filtresi kontrolü yağlama sistemine değil, motora hava sağlayan sisteme aittir.

Yağ basıncı ikaz ışığı

Kontak açıldığında yanan yağ basıncı ikaz ışığı, motor çalışıp yağ pompası basınç oluşturunca sönmelidir. Motor çalışırken bu ışığın yanması, yağ pompasının yeterli basınç oluşturamadığını gösterir; en sık nedeni karterde yağın azalması veya hiç kalmamasıdır. Bu durumda trafik kurallarına uyarak güvenli bir yerde hemen durulur, motor stop edilir ve yağ seviyesi kontrol edilir.

Yağ ve filtre değişimi

Motor yağı zamanla kirlenir ve özelliğini kaybeder. Bu nedenle motor yağı ve yağ filtresi, aracın kullanma kılavuzunda belirtilen kilometre veya sürede birlikte değiştirilir. Üreticinin önerdiği özellikte yağ kullanılmalıdır. Bozuk yol, tozlu ortam ve ağır kullanım gibi zorlu koşullarda değişim daha erken yapılabilir. Atık yağ toprağa veya kanalizasyona dökülmez; çevreyi kirletir ve yetkili toplama noktalarına verilmelidir.