İlk YardımKonu 8 / 1015 çıkmış soru
Bilinç bozuklukları
Bayılma ve koma başta olmak üzere bilinç bozukluklarının tanımını, belirtilerini ve ilk yardımını; havale (sara nöbeti), şeker hastalığı krizleri, kalp krizi ve inme (beyin kanaması) belirtilerinde yapılacakları kapsar.
1Konu anlatımı
Akılda kalsın
- Bayılma, beyne giden oksijenin azalmasıyla oluşan kısa süreli, geçici, tam veya kısmi bilinç kaybıdır; bu sırada hareket sistemi faaliyeti durur.
- Koma, kişinin çevreyle bağlantısının tamamen kesildiği, hiçbir uyarana yanıt vermediği derin ve uzun süreli bilinç kaybıdır.
- Komada bilinçsizlik, hareketsizlik ve uyku hâli, öksürme-yutkunma reflekslerinin kaybı ve idrar kaçırma görülebilir.
- Bayılan ya da komadaki kişiye ağızdan yiyecek veya içecek (soğuk içecek dahil) verilmez.
- Bayılan kişi sırtüstü yatırılıp bacakları yaklaşık 30 cm kaldırılır; solunumu olan komadaki kişiye koma (yarı yüzüstü yan) pozisyonu verilir.
- Havale geçiren kişinin kasılmaları engellenmez, ağzına bir şey sokulmaz; nöbet bitince koma pozisyonu verilir.
Bilinç ve bilinç kaybı
Bilinç, kişinin kendisinin ve çevresinin farkında olması, uyaranlara anlamlı yanıt verebilmesidir. Sorulara anlamlı cevap vermek ve cisimleri gözle takip etmek bilincin açık olduğunu gösterir. Bilinç bozuklukları hafif bulanıklıktan derin komaya kadar uzanır. Bilinci kapalı kişide kaslar gevşediğinden dil geriye kaçarak hava yolunu tıkayabilir ve yutma refleksi kaybolabilir; bu nedenle bilinci yerinde olmayan kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez. Verilen sıvı ya da yiyecek soluk borusuna kaçarak boğulmaya yol açabilir.
Bayılma ve koma
| Özellik | Bayılma | Koma |
|---|---|---|
| Tanım | Beyne gelen kan ve oksijenin azalmasıyla oluşan kısa süreli, geçici, tam ya da kısmi bilinç kaybı | Çevreyle bağlantının tamamen kesildiği, duyu organlarının hiçbir uyarana tepki vermediği derin ve uzun süreli bilinç kaybı |
| Belirtiler | Baş dönmesi, gözlerin kararması, solukluk, terleme, bulantı; kişi yere yığılır | Bilinçsizlik, hareketsizlik ve uyku hâli; uyaranlara yanıt yok; öksürme ve yutkunma refleksleri kaybolur; idrar ve dışkı kaçırma görülebilir |
| Vücutta ne olur? | Kas kontrolü kaybolur, hareket sistemi faaliyeti durur; kalp ve solunum çalışmaya devam eder | Hava yolu tıkanması ve boğulma tehlikesi vardır |
Bayılmada ilk yardım
- Kişi sırtüstü yatırılır, bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir (şok pozisyonu); böylece beyne giden kan artar.
- Sıkan giysiler gevşetilir, ortam havalandırılarak temiz hava alması sağlanır.
- Ağızdan hiçbir şey verilmez; soğuk içecek, su içirilmez.
- Kendine gelince hemen ayağa kaldırılmaz, bir süre dinlendirilir. Kısa sürede kendine gelmezse 112 aranır ve komadaki gibi davranılır.
Komada ilk yardım
- 112 aranır; hava yolu, solunum ve dolaşım (ABC) değerlendirilir. Solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır.
- Solunumu olan kişiye koma pozisyonu (yarı yüzüstü yan yatış) verilir; bu pozisyon dilin geriye kaçmasını ve kusmuğun soluk yoluna kaçmasını önler.
- Ağız içi kontrol edilir, sıkan giysiler gevşetilir, üstü örtülerek ısı kaybı önlenir.
- Ağızdan yiyecek veya içecek verilmez; kişi yalnız bırakılmaz, solunumu ve nabzı sık aralıklarla kontrol edilir.
Bilinç bozukluğuna yol açan diğer durumlar
Havale (sara nöbeti)
Kişi aniden bilincini kaybedip düşer, vücudunda kasılmalar olur; ağızda köpüklenme ve idrar kaçırma görülebilir. Çevredeki tehlikeli eşyalar uzaklaştırılır, başın altına yumuşak bir şey konur, sıkan giysiler gevşetilir. Kasılmalar zorla engellenmez, ağza kaşık, mendil gibi bir şey sokulmaz. Nöbet bitince solunum kontrol edilir ve koma pozisyonu verilir. Nöbet uzun sürerse, tekrarlarsa, kişi yaralandıysa ya da ilk kez nöbet geçiriyorsa 112 aranır.
Şeker hastalığı (diyabet) krizleri
Kan şekerinin aşırı düşmesi terleme, titreme, açlık hissi, baş dönmesi, davranış değişikliği ve bilinç bulanıklığı yapar. Bilinci açık ve yutabilen kişiye şeker ya da şekerli içecek verilir; kan şekerinin düşük mü yüksek mi olduğu ayırt edilemiyorsa da bilinci açık kişiye şeker verilir. Bilinci kapalıysa ağızdan bir şey verilmez, koma pozisyonu verilip 112 aranır.
Kalp krizi
Göğüste sıkıştırıcı, baskı tarzında ağrı (sol kola, çeneye ya da sırta yayılabilir), nefes darlığı, soğuk terleme ve bulantı görülür. 112 aranır; kişi hareket ettirilmez, yarı oturur pozisyonda dinlendirilir, sıkan giysileri gevşetilir ve sakinleştirilir. Bilincini kaybeder ve normal solumazsa temel yaşam desteğine başlanır.
İnme (beyin kanaması veya beyin damarı tıkanıklığı)
Ani başlayan yüzde kayma, vücudun bir yarısında güçsüzlük veya uyuşma, konuşma bozukluğu, şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu ve bilinç kaybı görülebilir. Vakit kaybetmeden 112 aranır ve belirtilerin başladığı saat not edilir; ağızdan bir şey verilmez. Bilinci kapalı ama soluyan kişiye koma pozisyonu verilir. Beyin kanamasında bacaklar yukarı kaldırılmaz, çünkü kafa içi basıncı artabilir.
2Bu konunun soruları
MEB sınavlarında bu konudan çıkmış 15 soru (3 tanesi en az üç sınavda soruldu). Her soruda doğru cevabı ve açıklamasını hemen görürsünüz.
Hangi sorular?
Sıralama