Trafik AdabıKonu 1 / 320 çıkmış soruUygulamalı
Trafik adabının tanımını, kuralları bilmenin neden yetmediğini ve trafikte saygı, sabır, hoşgörü, nezaket, empati, sorumluluk, feragat ve diğerkâmlık gibi temel değerleri kapsar.
Adap, toplumca benimsenmiş görgü ve davranış kurallarıdır. Trafik adabı ise denetim ve ceza korkusu olmadan yazılı trafik kurallarına uymanın yanı sıra yazılı olmayan; karşılıklı anlayış, nezaket ve empati gerektiren davranışları benimseyip alışkanlık hâline getirmektir. Sürücü adaylarına kuralların yanında doğru tutum ve davranışları da kazandırmak amacıyla Trafik Adabı dersi 2016 yılında sürücü kursu müfredatına eklenmiştir.
Trafik; sürücülerin, yolcuların, yayaların ve diğer canlıların birlikte kullandığı ortak bir yaşam alanıdır. Bu alanda herkesin hakkı vardır. Yolu yalnızca kendine ait görmek, kendini diğerlerinden üstün saymak ya da kendi kurallarını koymak çatışmaya ve kazaya zemin hazırlar.
Pek çok sürücü kuralları bildiği hâlde ihlal eder. Bunun en önemli nedeni, bilinen kuralların davranış hâline dönüştürülmemiş olmasıdır. Bir kural; polis, kamera ya da ceza olmadığında da uygulanıyorsa gerçekten benimsenmiş demektir. Buna kurallara gönüllü uyum denir ve trafik kültürünün temelini oluşturur.
Trafik kazalarının büyük çoğunluğu insan hatasından kaynaklanır. Bu nedenle kazaları önlemedeki en büyük etken, cezalar ya da teknik gelişmeler tek başına değil; bireylerde trafik kültürü ve bilincinin oluşturulması, yani kurallara uymayı alışkanlık hâline getirmiş bireyler yetiştirilmesidir. Denetim ve teknoloji önemlidir, ancak bilinçli bireyler olmadan yeterli olmaz.
Trafik adabına sahip bir sürücü:
Trafik psikolojisi, yaya ve sürücülerin trafikteki davranışlarını ve bu davranışların altında yatan algı, dikkat, tutum ve duygu gibi psikolojik süreçleri inceleyen bilim dalıdır. Öfke, sabırsızlık ya da acelecilik gibi duyguların nasıl kural ihlaline dönüştüğünü anlamak, trafik adabını kazanmanın da ilk adımıdır.
| Değer | Anlamı | Trafikte örnek |
|---|---|---|
| Saygı | Diğer yol kullanıcılarının haklarını tanımak, onları rahatsız etmemek | Yolu paylaşmayı bilmek, yayaya yol vermek, gereksiz korna çalmamak |
| Sabır | Beklemeyi olgunlukla karşılayabilmek | Sıkışık trafikte, işe yaramayacağını bildiği korna yerine sakince beklemek |
| Hoşgörü | Başkalarının hatalarını anlayışla karşılayabilmek | Hata yapan sürücüye tepki göstermek yerine ona yer açmak |
| Nezaket | İnce, kibar ve düşünceli davranmak | Yağmurlu ya da karlı havada kaldırımdaki yayalara su sıçratmamak için yavaşlamak |
| Empati | Kendini karşısındakinin yerine koyabilmek | Yaşlı ya da engelli bir yayanın karşıya geçişinin uzun sürebileceğini anlamak |
| Sorumluluk | Kendinin, yolcularının ve diğer yol kullanıcılarının güvenliğini gözetmek, davranışlarının sonucunu üstlenmek | Ailesiyle yolculuk yaparken hız sınırlarına uyarak sevdiklerinin canını riske atmamak |
| Feragat | Kendi hakkından gönüllü olarak vazgeçmek | Geçiş hakkı kendisinde olduğu hâlde zor durumdaki bir sürücüye yol vermek |
| Diğerkâmlık | Başkalarının yararını kendi çıkarının önünde tutmak; bencilliğin karşıtı | Kendisini geçmekte olan araca yavaşlayarak kolaylık sağlamak |
| Yardımlaşma | Zor durumda olana destek olmak | Aracı arızalanan birine yardımcı olmak |
Feragat ile diğerkâmlık birbirine yakın kavramlardır: feragatte kişi kendi hakkından vazgeçer; diğerkâmlıkta ise başkasının iyiliğini kendi çıkarından üstün tutar. İkisi de bencilliğin tam karşısında yer alır.
| Trafik düzenini olumlu etkiler | Trafik düzenini olumsuz etkiler |
|---|---|
| Paylaşmayı bilmek ve saygılı olmak | Kendini üstün görmek, kendi kurallarını koymak |
| Hoşgörülü olmak | Olaylara aşırı tepki göstermek, ani sinirlenmek |
| Bencillikten uzak durmak | Bencillik, inatlaşma, hırçınlık |
| Sabırlı ve sakin olmak | Acelecilik, saldırganlık |
Hoşgörü ve bencillikten uzak durmak trafikte uyumu ve güvenliği artırır; olaylara aşırı tepki göstermek ise gerginliği ve kaza riskini yükseltir.
Trafik adabı, toplum adabının bir parçasıdır. Aracı arızalanan birine yardım etmek, toplu taşıma araçlarında yaşlı, çocuklu ya da engelli yolculara yer vermek, deprem ve sel gibi afetlerde yardım taşıyan araçlara kolaylık sağlamak toplum adabına uygun davranışlardır. Afet bölgesine yardım götüren araçlara yol açan sürücü; feragat, diğerkâmlık ve empatinin bir arada görüldüğü bir davranış sergiler. Kaza, deprem, sel gibi felaketleri fırsat bilip bunlardan çıkar sağlamaya çalışmak ise toplum adabına açıkça aykırıdır.
Okuduğunuz kuralı ekranda uygulayın. Hedefi tamamlayınca uygulama biter; hatasız bitirirseniz 3 yıldız alırsınız.
Trafikte karşılaşacağın durumlarda nasıl davranırsın? Seçimini yap (ya da 1–3 tuşları) ve sonucunu sahnede izle: yağmur, yaşlı yaya, ambulans, gece farları, emniyet şeridi ve daha fazlası. Yanlış seçtiğin durum yeniden gelir. Hedef: 5 doğru davranış.
MEB sınavlarında bu konudan çıkmış 20 soru (1 tanesi en az üç sınavda soruldu). Her soruda doğru cevabı ve açıklamasını hemen görürsünüz.
Hangi sorular?
Sıralama