Trafik AdabıKonu 3 / 35 çıkmış soru
Trafikte iletişim ve paylaşım
Trafikte sinyal, korna, selektör ve beden diliyle iletişimi; yayalar, çocuklar, yaşlılar, engelliler ve geçiş üstünlüğüne sahip araçlarla yolu paylaşmayı ve bireye, kamuya, çevreye ve diğer canlılara karşı hak ihlallerini kapsar.
1Konu anlatımı
Akılda kalsın
- Trafikte iletişim aracın hareket ettirilmesiyle başlar ve park edilinceye kadar sürer; dönüşten önce zamanında sinyal vermek olumlu iletişimdir.
- Hata yapan sürücünün eliyle ya da yüz ifadesiyle özür dilemesi beden dilinin kullanılmasına örnektir.
- Başarılı iletişim için dinlerken hemen yargılamamak, insanların değişebileceğine inanmak ve birini tek bir olaya bakarak değerlendirmemek gerekir.
- Karşıya geçen yayayı korna, el kol hareketi ya da sözle acele ettirmek sabırsızlıktır.
- Kaldırıma, yaya geçidine ya da engelli park yerine park eden sürücünün sorumluluk bilinci zayıftır.
- Geçiş üstünlüğüne sahip araçlara sağa yanaşıp yavaşlayarak, gerekirse durarak yol verilir.
- Levha, bariyer gibi kamu malına zarar vermek kamu hakkı ihlalidir; çöp atmak ve yoğun egzoz dumanı çevreye zarar verir.
Trafikte iletişim
Sürücünün diğer yol kullanıcılarıyla iletişimi, aracını hareket ettirdiği anda başlar ve aracını park edinceye kadar sürer. İyi iletişim, niyetini zamanında ve açıkça bildirmek ve başkalarının niyetini doğru okumaktır. Örneğin sağa ya da sola dönmeden önce zamanında sinyal vermek, diğer yol kullanıcılarının buna göre davranmasını sağlayan olumlu iletişimdir. Yayaları korkutmak, su sıçratmak ya da yola izmarit atmak ise iletişimi bozan saygısız davranışlardır.
| İletişim aracı | Doğru kullanım |
|---|---|
| Sinyal | Dönüş, şerit değiştirme ve park yerinden çıkma gibi manevralardan önce, zamanında verilir. |
| Korna | Yalnızca bir tehlikeyi önlemek için ve kısa süreli kullanılır. Sıkışıklıkta korna çalmak trafiği açmaz, gürültü kirliliği yaratır. |
| Selektör (ışıkla uyarı) | Kısa süreli uyarı ya da niyet bildirmek için kullanılır; karşıdakini sıkıştırmak, göz kamaştırmak için kullanılmaz. |
| Beden dili | El kaldırarak teşekkür etmek, eliyle ya da yüz ifadesiyle özür dilemek, baş hareketiyle yol vermek. |
Başarılı iletişim becerileri
Trafik adabı açısından başarılı iletişim kurmak isteyen bir sürücü:
- Karşısındakini dinler; dinlerken aynı anda değerlendirme ve yargılama eğiliminde olmaz.
- İnsanların değişebileceğine inanır.
- Birini anlamak için tek bir olayı yeterli görmez.
- Karşısındakinin kişiliğini sevmese bile kendini iletişime kapatmaz.
- Uyarıda bulunması gerekiyorsa bunu suçlamadan, nezaket çerçevesinde yapar.
Yolu paylaşmak: yayalar, çocuklar, yaşlılar ve engelliler
Yayalar, çocuklar, yaşlılar ve engelliler trafikte en korunmasız yol kullanıcılarıdır. Sürücü bu kişilere karşı sabır ve empatiyle davranmalıdır:
- Yaya geçitlerine yaklaşırken yavaşlanır, geçmekte olan yayaya yol verilir. Yayayı korna, el kol hareketi ya da sözle acele ettirmek sabırsızlık göstergesidir.
- Çocukların ani ve beklenmedik hareketler yapabileceği düşünülür; okul çevrelerinde ve park etmiş araçların arasında özellikle dikkatli olunur.
- Yaşlıların karşıya geçişinin daha uzun sürebileceği kabul edilir.
- Engelli park yerleri, kaldırımlar, rampalar ve görme engellilerin kullandığı kabartmalı yüzeyler araçla kapatılmaz.
- Öndeki araç yaşlı ya da engelli bir yolcuyu indiriyor veya bindiriyorsa korna çalmadan, tehlikeli bir geçişe kalkışmadan sabırla beklenir.
Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar
Ambulans, itfaiye ve polis gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçlar görevli olduklarını ışıklı ve sesli işaretle bildirdiğinde, diğer sürücüler sağa yanaşıp yavaşlayarak, gerekirse durarak bu araçlara yol verir. Emniyet şeridi bu tür araçların ve acil durumların içindir; trafiği aşmak için kullanılmaz. Yol vermek kuralın gereği olduğu kadar, bir hayatı kurtarmaya katkı sağlayan empati ve feragat davranışıdır.
Toplu taşıma ve paylaşım bilinci
Toplu taşıma araçlarını kullanmak trafik yoğunluğunu, yakıt tüketimini ve hava kirliliğini azaltır. Toplu taşımada yaşlı, çocuklu, hamile ve engelli yolculara yer vermek; otobüs ve taksi duraklarını özel araçla işgal etmemek paylaşım bilincinin göstergesidir.
Trafikte hak ihlalleri
| İhlal türü | Örnekler |
|---|---|
| Bireylere karşı | Kaldırıma, yaya geçidine ya da engelli park yerine park etmek; başka bir aracın çıkışını kapatmak; yayaya yol vermemek, su sıçratmak; gereksiz korna çalmak |
| Kamuya karşı | Trafik levhası, aydınlatma direği, bariyer gibi kamu malına zarar vermek (ör. damperi kalkık kamyonun üst geçitteki yön levhasına çarpması); emniyet şeridini trafiği aşmak için kullanmak; kavşağı kilitlemek; durakları işgal etmek |
| Doğa ve çevreye karşı | Araçtan çöp ve izmarit atmak; bakımsız araçla yoğun egzoz dumanı çıkarmak; gereksiz rölanti ve gürültü; atık yağ, akü ve lastiği doğaya bırakmak |
| Diğer canlılara karşı | Yola çıkan hayvanlara karşı dikkatsiz davranmak, hayvan sürülerini korna ile ürkütmek, çarpılan hayvanı yolda bırakmak |
Emisyon değeri yüksek, yoğun duman çıkaran araçlar havayı kirletir; doğaya, insan sağlığına ve diğer canlılara zarar verir. Bu nedenle aracın bakımları zamanında yaptırılmalıdır.
Trafik kazalarının zararı da yalnızca kazaya karışanlarla sınırlı kalmaz. Refüjlere ve yol kenarlarına dikilen ağaçlar zarar görür, köprü ve tünel gibi noktalardaki kazalarda ulaşım aksar, trafo ya da elektrik direğine çarpma gibi durumlarda kesintiler yaşanır. Yakıt, kimyasal madde ya da tıbbi atık taşıyan araçların karıştığı kazalar ise büyük ekolojik zararlara yol açabilir. Bunların tamamı kazaların topluma, kamuya ve çevreye verdiği zararlardır.
2Bu konunun soruları
MEB sınavlarında bu konudan çıkmış 5 soru. Her soruda doğru cevabı ve açıklamasını hemen görürsünüz.
Hangi sorular?
Sıralama