Hız sınırları ve takip mesafesi

Hızı belirleyen kurallar

Kara yollarında araçların seyretmesine izin verilen en yüksek hıza azami hız, belirli yollarda altına inilmemesi gereken en düşük hıza asgari hız denir. Ancak levhada veya kuralda yazan sınır, her koşulda o hızla gidilebileceği anlamına gelmez. Sürücü hızını;

• aracının yük ve teknik özelliklerine,
• aracının cinsine uygun hız sınırlamalarına,
• görüş, yol, hava ve trafik durumuna

göre ayarlamak zorundadır. Aracın muayene tarihi gibi hızla ilgisi olmayan bilgiler bu koşullar arasında yer almaz.

Azami ve asgari hız sınırları

Aksine bir işaret yoksa sınavda en çok sorulan hız sınırları şunlardır:

Minibüs, otobüs ve kamyon gibi taşıtların yerleşim yeri dışındaki sınırları otomobilinkinden düşüktür; traktör, iş makinesi ve tehlikeli madde taşıyan araçlar için ise daha da düşük sınırlar uygulanır. Römork takan bir aracın azami hızı, römorksuz hâlindeki azami hızından 10 km/saat daha azdır; çünkü römorkla birlikte ağırlık ve fren mesafesi artar. Asgari hız kuralı, gereksiz yere çok yavaş giden araçların trafiğin akışını bozmasını ve arkadan gelenler için tehlike oluşturmasını önler.

Hızın azaltılması gereken yerler

Yerleşim yeri dışında kavşak, tünel ve köprülere yaklaşırken (yaklaşık son 100 metrede) görüş ve manevra alanı daraldığı için hız azaltılır. Virajlarda, tepe üstlerinde, yaya ve okul geçitlerinde, kaygan veya buzlu yolda da hız düşürülür. İniş eğimli yollarda vitesi boşa alarak seyretmek yasaktır: vites boştayken motor freni devre dışı kalır ve sürekli kullanılan frenler ısınarak tutmayabilir. İnişlerde küçük vites kullanılarak motor freninden yararlanılır.

Takip mesafesi

Takip mesafesi, öndeki araç aniden yavaşladığında ya da durduğunda ona çarpmadan güvenle durabilmek için bırakılan izleme uzaklığıdır. Uygulamada kural basittir: takip mesafesi metre cinsinden en az hızın (km/saat) yarısı kadar olmalıdır.

Takip mesafesi aynı zamanda aracın yaklaşık 2 saniyede alacağı yol kadardır. Bunu ölçmenin pratik yolu “88-89 kuralı”dır: öndeki araç yol kenarındaki sabit bir noktayı (direk, levha) geçerken “seksen sekiz, seksen dokuz” diye sayılır; sayma bitmeden o noktaya varılıyorsa mesafe yetersizdir. Yağışlı, buzlu veya karlı yolda tekerleklerin yola tutunması azaldığı için takip mesafesi artırılır.

• Konvoy hâlinde giden araçlar da birbirini en az takip mesafesi kadar arayla izler; aralarında kendilerini geçmek isteyen araçların güvenle girebileceği boşluk bırakılır.
• Tehlikeli madde taşıyan taşıtlar, yerleşim yeri dışındaki kara yollarında öndeki araçla aralarında en az 50 metre bırakmak zorundadır.
• Kırmızı çerçeveli levhada iki araç arasında yazılı bir mesafe (ör. 70 m) varsa öndeki araç bu değerden daha yakından takip edilemez.

Fren ve durma mesafesi

Sürücünün tehlikeyi fark edip frene basmasına kadar geçen kısa sürede de araç yol alır; buna algılama-tepki (reaksiyon) mesafesi denir. Frene basıldığı andan aracın durmasına kadar alınan yol ise fren mesafesidir. İkisinin toplamı durma mesafesini verir. Fren mesafesini aracın hızı ve yükü, yolun eğimi ve yüzeyi (ıslak, buzlu, gevşek malzemeli), lastiklerin ve frenlerin durumu etkiler; yolun genişliği ise fren mesafesini değiştirmez. Hız iki katına çıktığında fren mesafesi yaklaşık dört katına çıkar; bu yüzden küçük bir hız artışı bile durma mesafesini belirgin biçimde uzatır.