Şerit kullanımı, geçme ve karşılaşma

Şerit izleme

Sürücü, gidiş yönüne ayrılmış şeritlerden birinde ve şeridini izleyerek ilerler. Çok şeritli yollarda en soldaki şerit öndeki aracı geçmek ve sola dönmek için kullanılır; sürekli işgal edilemez. Geçişi tamamlayan sürücü sağdaki şeride döner. Sol şeridi sürekli işgal etmek, arkadan gelenlerin geçişini engellediği için trafik akışını bozar. Üç şeritli iki yönlü yollarda ortadaki şerit iki yönün de geçiş şerididir ve sürekli işgal edilemez. Tek yönlü yollara ters yönden girmek yasaktır.

Şerit değiştirme

1. İç ve dış aynalardan, gerekirse başı çevirerek arkadan ve yandan gelen trafik kontrol edilir.
2. Güvenli olduğundan emin olununca sinyal verilir; sinyal manevra bitene kadar sürdürülür.
3. Girilecek şeritte arkadan yaklaşan bir araç varsa onun geçmesi beklenir; önü kesilmez.

Şeridi sona eren (yolun daraldığı) sürücü, devam eden şeritteki araçlara yol verir ve güvenli bir boşluk bulduğunda şerit değiştirir. Kavşaklara yerleşim yeri içinde 30 metre, yerleşim yeri dışında 150 metre kala şerit değiştirmek yasaktır; şerit seçimi kavşağa gelmeden yapılmalıdır.

Öndeki aracı geçme

Geçişe başlamadan önce sürücü, geçiş yapacağı yolun yeterince açık ve güvenli olduğundan emin olmalıdır. Bunun için karşı yönden gelen aracın hızı ve uzaklığı, geçilecek aracın hızı, geçme yasağı bulunup bulunmadığı ve arkadan kendisini geçmeye başlamış bir araç olup olmadığı değerlendirilir. Geçilecek aracın markası gibi özelliklerin geçiş güvenliğiyle ilgisi yoktur; öndeki sürücünün işaret vermesini beklemek de bir kural değildir.

Güvenli bir geçiş şu sırayla yapılır:

1. Aynalardan trafik kontrol edilir ve sola dönüş lambasıyla işaret verilir; gerekirse öndeki sürücü korna veya selektörle uyarılır.
2. Takip mesafesi kadar geriden sol şeride geçilir; öndeki araca yapışılmaz.
3. Geçiş şeridinde, geçilen araç iç dikiz aynasında görününceye kadar ilerlenir.
4. Sağa dönüş lambasıyla işaret verilerek sağ şeride dönülür.

Öndeki araç soldan geçilir; sağından veya banketten yararlanarak geçmek yasaktır. Yol müsait değilse geçişten vazgeçilir. Sola dönmek için işaret verip sola yanaşmış bir araç ise sağdan geçilebilir.

Geçilen aracın sürücüsü

• Hızını artırmaz; geçişi kolaylaştırır, gerekirse yavaşlayarak yardımcı olur.
• İki yönlü yolda gidiş yönüne göre sağa yaklaşır; bölünmüş yolda bulunduğu şeridi izler.
• Geceleyin yakını gösteren ışıkları yakar.
• Arkadaki aracın geçme uyarısını aldığı sırada kendisi öndeki aracı geçmeye kalkmaz.
• Arkadakine dönüş lambalarıyla “geç” işareti vermez; böyle bir işaret yanıltıcıdır ve arkadaki sürücü buna güvenerek geçmez.

Geçmenin yasak olduğu yerler

• Görüşün yetersiz olduğu tepe üstleri, dönemeçler (virajlar) ve benzeri yerler,
• Kavşaklar ve kavşaklara yaklaşırken,
• Demir yolu hemzemin geçitleri ve bunlara yaklaşırken,
• Yaya geçitleri ve bunlara yaklaşırken,
• Devamlı yol çizgisi veya geçme yasağı levhası bulunan kesimler (kamyonlar için geçme yasağı levhası yalnızca kamyonları bağlar),
• Karşı yönden gelen trafik nedeniyle geçişin güvenle tamamlanamayacağı durumlar.

Konvoy hâlinde seyir

Konvoy hâlinde yavaş giden araçlar, kendilerini geçmek isteyen araçların aralarına güvenle girebileceği kadar mesafe bırakır. Aksi hâlde geçiş yapan araç karşı şeritte sıkışıp kalır.

Dar ve eğimli yollarda karşılaşma

Aksine bir işaret yoksa eğimsiz iki yönlü dar yolda geçiş kolaylığı şu kurallarla sağlanır:

Kısacası büyük taşıt küçüğe yol verir; yol veren sürücü yolun geniş bir yerinde sağa yanaşır, gerekirse durur.

Eğimli dar yollarda ise inen araç, çıkan araca yol verir; çünkü yokuş çıkan aracın durup yeniden kalkması ve geri gitmesi daha zordur. Çıkan aracın geçişi güçse inen araç varsa sığınma cebine girer, yoksa sağa yanaşıp durur. Çıkan araç için manevra imkânı bulunmadığı açıkça anlaşılırsa ve sığınma cebi de yoksa inen araç geri gider.

Geri manevra

Geri gitmek yalnızca park etme, duraklama veya dar yolda geçiş kolaylığı sağlama gibi zorunlu hâllerde, kısa mesafede ve trafiği tehlikeye sokmadan yapılır. Otoyollarda ve bağlantı yollarında geri gitmek yasaktır. Otobüs, kamyon gibi arka görüşü sınırlı büyük araçlarda geri manevra çevre şartları nedeniyle güvenle yapılamıyorsa sürücüyü yönlendirecek bir gözcü bulundurulur.